Yanlış seçilmiş bir yastık, uyku kalitesini ciddi biçimde bozabiliyor. Bilimsel araştırmalar ve uzman görüşleri, yastığın yalnızca uykuya dalmayı değil, uykuda kalmayı, ağrı düzeyini, solunumu ve gün içindeki fiziksel ve zihinsel performansı da etkilediğini ortaya koyuyor.
Uzmanlara göre yastık, uyku düzeninin en küçük ama en etkili parçalarından biri. Uyku bilimciler, yastığın; uykuya dalma hızından uykunun derinliğine, boyun ve omurga sağlığından solunuma kadar birçok süreci doğrudan etkilediğini vurguluyor.
The National Geographig’den Daryl Austin’in aktardığına göre RAND Corporation’da kıdemli davranışsal uyku bilimci Wendy Troxel, uykunun beden ve beyin için savunmasız bir durum olduğuna dikkat çekerek şunları söylüyor:
“Uyku kırılgan bir durumdur ve beyin ile beden geçişe izin vermeden önce bir güvenlik ve emniyet hissini kaydetmek zorundadır. Yastığınızdan ve yatağınızdan gelen fiziksel rahatlık bu güvenlik sinyali için güçlü bir ipucudur.”
Araştırmalar, yastığın yüksekliği ve sertliğinin uyku kalitesinin en güçlü belirleyicilerinden olduğunu gösteriyor. Uzmanlara göre çok yüksek ya da sert bir yastık boynu öne doğru zorlayabiliyor; çok alçak ya da yumuşak bir yastık ise boynun geriye veya yana düşmesine neden olabiliyor. Bu durum kasları zorlayabiliyor, eklemleri sıkıştırabiliyor ve hava yolunu daraltabiliyor.
Troxel, bu tür yanlış pozisyonların “gece boyunca uykuyu parçalayan ve ağrıyı ve ertesi günkü işlevselliği kötüleştiren mikro uyanıklıklara yol açabileceğini” söylüyor.
Simmons Üniversitesi’nde fizyoterapist olan Matthew O’Rourke ise doğru yastığın vücudu hizalamadaki rolünü şöyle anlatıyor:
“İyi uyum sağlayan bir yastık, nötr bir boyun pozisyonuna ulaşmanıza yardımcı olur ve dokuların gece boyunca gevşemesine ve toparlanmasına izin verir.”
Doğru yastık, omurganın doğal eğrisini destekleyerek ve klinik psikolog ile uyku uzmanı Michael Breus’un “basınçsız bir uyku sistemi” olarak adlandırdığı yapıyı oluşturarak boyun ağrısı, sırt ağrısı ve baş ağrısı gibi yaygın şikâyetleri de hafifletebilir.
Kaliforniya’daki Huntington Memorial Hospital’da göğüs hastalıkları ve uyku tıbbı hekimi Raj Dasgupta da destekleyici bir yastığın derin uyku evrelerini korumaya yardımcı olduğunu vurguluyor:
“Destekleyici bir yastık, bu daha derin ve daha onarıcı uyku evrelerine müdahale eden gece uyanmalarını da azaltabilir.”
Solunum ve uyku bozuklukları üzerindeki etkisi
Yastığın, solunum üzerinde de belirleyici bir etkisi bulunuyor. Uzmanlara göre yastığın yüksekliği ve şekli, uyku sırasında hava yolunun ne kadar açık kaldığını etkiliyor. Bu durum özellikle horlama ve hafif ila orta dereceli uyku apnesi olan kişiler için önem taşıyor.
“Uykuya bağlı solunum bozukluğunu azaltabildiğini ve uyku kalitesini iyileştirdiğini” söylüyor.
“Uyku sırasında boynun aşırı gerilmesinin hava yolunu daraltması ve solunumu etkilemesi konusunda kanıtlar oldukça kesin.”
Gün içindeki etkiler de büyük
Uzmanlara göre yastığın etkisi yalnızca geceyle sınırlı kalmıyor. George Washington Üniversitesi Tıp Fakültesi’nde girişimsel ağrı tıbbı direktörü Geet Paul, doğru yastığın gün içindeki önemini şöyle açıklıyor:
“Kasların gevşemesine yardımcı olur, hava yolunun açık kalmasını sağlar ve ağrıyı azaltarak dinlenmiş hissetmenizi sağlar.”
Yanlış yatmanın zamanla birikerek iltihabı artırabildiği, hareket kabiliyetini azaltabildiği, baş ve boyun ağrılarını kötüleştirebildiği belirtiliyor. Ayrıca derin uykunun bozulmasının, ertesi gün bilişsel performansı da etkilediği ifade ediliyor. Dasgupta, bunun konsantrasyon, ruh hali, üretkenlik, tepki süresi ve enerji düzeyi üzerinde olumsuz sonuçlar doğurabildiğini aktarıyor.
Uzmanlar yastık seçerken ne öneriyor?
Uzmanlara göre yastık seçiminin ilk adımı uyku pozisyonunu doğru belirlemek. Robbins, “Yastık seçerken en önemli husus uyku pozisyonunuzdur,” diyerek sırtüstü, yan ya da yüzüstü uyumanın yastık tercihini doğrudan etkilediğini söylüyor.
Paul, yastığın değiştirilme zamanını anlamak için basit bir yöntem öneriyor:
“Eğer eski haline geri dönmüyorsa, muhtemelen değiştirme zamanı gelmiştir.”
Uzmanlar, doğru yastığı bulmanın çoğu zaman deneme-yanılma gerektirdiği konusunda hemfikir. Robbins, en rahat ve destekleyici seçeneği bulmak için farklı malzeme ve kalınlıkların denenmesi gerektiğini belirtirken, O’Rourke şu değerlendirmeyi yapıyor:
