Alzheimer Temalı 'Dosya: Kelebek' Oyunu Türkiye Prömiyerine Hazırlanıyor

Lisa Genova’nın Alzheimer hastalığını işleyen “Dosya: Kelebek” adlı eseri, 12 Şubat’ta Ankara Devlet Tiyatrosu Şinasi Sahnesi’nde Türkiye prömiyerini yapacak.

Oyun, Genova’nın 2007’de yayımlanan “Unutma Beni” (orijinal adıyla Still Alice) romanından Christine Mary Dunford tarafından tiyatroya uyarlandı. Zeynep Lengerli tarafından Türkçeye çevrilen metin, nörolog Prof. Dr. Zülküf Önal’ın danışmanlığında hazırlandı.

Yönetmen İskender Altın’ın Açıklamaları

Yönetmen İskender Altın, oyunun peşinde 6-7 yıldır olduğunu ve Türkiye Alzheimer Derneği ile uzmanların çalışmalarından faydalandıklarını belirtti.

Altın, rejisörün dramaturgisinin oyunu oluşturmadaki önemine değinerek, geniş bir perspektifle eseri sahneye taşıdıklarını ifade etti.

Eserin 2014’te filme uyarlandığını ve başroldeki Alzheimer hastası Alice Howland’ı Julianne Moore’un canlandırdığını hatırlatan Altın, tiyatroda bu role İpek Çeken’in hayat vereceğini ve karakterin hem hastayı hem iç dünyasını birlikte oynayacağını söyledi.

“Dramatik olarak gösterdiğimiz her şeyi sahneye taşırken, melodram üretmemeliyiz.”

İskender Altın’ın ifadesi.

Altın, Alzheimer hastası Alice karakterinin iç dünyasını tiyatroda yansıtmak için bir yöntem geliştirdiklerini aktardı. Teknik çalışmaların sürdüğünü belirten Altın, şöyle konuştu:

Seyirciye sürpriz olsun. Hastanın kendi iç dünyasını aktarabilmek için bir yöntem bulduk. Danışmanımız nörolog Prof. Dr. Zülküf Önal ile çalıştık. Bütün sahneleri, karakterleri ve karakterlerin durumlarını iç içe geçirdik. Hastalık oluştuğunda sadece kişinin kendisini değil, çevresini de etkiliyor. Hastanın ailesini etkiliyor, ailesinin bakış açısını değiştiriyor ve bunların da aşamaları var. Bu hastalığı sahneye taşırken bundan faydalanamayız. Dramatik olarak gösterdiğimiz her şeyi sahneye taşırken, melodram üretmemeliyiz. Bilet alarak gelen ve bu hastalığı bilen, çevresinde yakınlarında deneyimleyen veya hiç bilmeyen insanların duygularını, aklını sömüremez tiyatro, sömürmemelidir.

Altın, oyunun turne ile daha geniş kitlelere ulaşmasını istediklerini dile getirerek şunları ekledi:

Devlet Tiyatrolarında ve Türkiye’de ilk kez oynanacak, Türkiye prömiyeri bu. Bu çalışmadaki en büyük amacımız, Alzheimer için bir dayanışma duygusu yaratmak ve bir farkındalık yaratmak. Tiyatro bunun için çok uygun bir araçtır. Ayrıca bu dayanışma duygusu ile Sağlık Bakanlığı ve Türkiye Alzheimer Derneğinin nitelikli çalışmalarına diliyorum bu oyunla biz de katkı sunarız.

Oyuncuların Görüşleri

Başrol oyuncusu İpek Çeken, Devlet Tiyatrosu’nun misyonu doğrultusunda çalışmanın değerini vurguladı.

Çeken, şu ifadeleri kullandı:

Oyunculuktaki 36 yılım. Oynadığım tüm oyunlarda aynı sorumluluk, aynı ciddiyet ve aynı heyecanı taşıyorum. Eşim Zülküf Önal’ın nörolog olması, çevremizde Alzheimer hastası çok insanın bulunması ve annemin de Alzheimer’ın bir çeşidi olan hastalıktan vefat etmesi, beni mesleki anlamda iyi gözlem yapabilen oyunculardan kıldı. Eserin Türkiye’de ilk kez sahnelenecek olması, oyuna hazırlanma sürecimde bana büyük sorumluluk yükledi.

Gözlemlediklerinden yola çıkarak, bu hastalıktan muzdarip biriyle aynı ortamda yaşamak hasta olanı değil, bakanı hastalandırıyor. Seyircimize bu hastalıkla nasıl başa çıkabileceğini dair bilgi verme açısından, oyunda kızımı, oğlumu ve doktoru oynayan sanatçı arkadaşlarımıza da büyük yük bindi. Umarım başarılı oluruz.

Çeken, karakterin psikolojik yükünün oyuncuyu yorabileceğini, filmi ancak dörtte birini izlediğini ve doğal bir yorum getirmeye çalıştığını belirtti:

Filmi etkilenmemek için çeyreğini seyrettim. Oyuncular, yaşadıkları şehir, ülkeye göre de değişiklik gösteriyor. Konunun geçtiği mekan ve ülke önemlidir, ben de olabildiğince doğal olmaya çalıştım.

Tolga Tecer’in Değerlendirmesi

John Howland rolündeki Tolga Tecer, hasta yakınlarının tanıyı kabul etmediklerini ve karakterinin eşini kariyeri nedeniyle ihmal ettiğini, ancak ailesiyle iyi iletişim kurduğunu anlattı.

Tecer, şöyle konuştu:

John, eşi hasta olmasına rağmen kariyer planından da vazgeçmiyor. Zor bir hayat. Rolün verdiği his çok zordu, sahne üzerine okurken, denerken çok zorlandık, hüzünlendik. Pek çok zaman duygusal patlamalar yaşadık. Bunu sahnede yansıtacağız. İzleyicilerimize şunu söylemek isterim. Çok geç olmadan ruhen ve bedenen sevdiğinize sarılın. İlişkinizde iyi insan olmaya çalışın, çünkü kimin ne olacağı belli olmaz.