T24 Dış Haberler
Financial Times gazetesi, Türkiye’de dizi sektörünün dünyanın dört bir yanına yapımları satarken yüksek enflasyon nedeniyle zor durumda olduğunu aktardı.
Financial Times Türkiye muhabiri John Paul Rathbone, Muhteşem Yüzyıl’ın yaklaşık 170 ülkede yayınlandığını, Hollywood yıldızı Bradley Cooper’ın katıldığı podcast programında Erkenci Kuş dizisinden bahsettiğini hatırlatırken sektörün şu an yüksek enflasyon nedeniyle zor durumda olduğunu aktardı.
Haberde, “Hızla artan fiyatlar maliyetleri yükseltti. Bu durum, yılda yüz milyonlarca dolar ihracat geliri elde eden ve güçlü lider Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan hükümeti tarafından turist çekmesi ve Türkiye’nin yumuşak gücünü yansıtması nedeniyle övgüyle anılan sektörün içinin boşalması tehdidini doğurdu” ifadeleri aldı.
İstanbul Ticaret Odası Medya Komitesi üyesi Özcan Altunkaya, “Şu anda İspanya’dan bile daha yüksek yapım maliyetleriyle karşı karşıyayız. Bu durum uluslararası satışları etkiliyor. Bir süre sonra televizyon ihracatı düşmeye başlayacak” dedi. İçerik dağıtım şirketi Global Agency’nin kurucusu ve CEO’su İzzet Pinto ise “Artık dizilerin ayakta kalabilmesi için süper hit olması gerekiyor. Sonuç, daha küçük bir ekosistem,” ifadelerini kullandı.
Haber, dizi sektöründeki daralmanın, tekstilden otomotiv üretimine, pek çok sektörde rekabet gücünün zayıfladığı Türkiye ekonomisinin bir yansıması niteliğinde olduğunu aktardı.Türkiye’de enflasyon, 2022’nin sonlarında yüzde 85 ile zirve yapmasının ardından şu anda yüzde 30 seviyesinde seyrediyor.
“Saatlik maliyet 240 bin doların üzerine çıktı”
Türkiye’de saatlik yapım maliyetlerinin üç katına çıkarak 240 bin doların üzerine ulaşmasının ardından buradaki faaliyetlerini durduran bir Avrupalı medya yöneticisi, “Türk televizyonu en inanılmaz, en verimli ve en güzel makine. Maliyetlerdeki artış, Türk TV yapımının gizli formülünü tehdit ediyor” dedi.
FT’nin haberinde Türkiye’nin dizi sektörünü dünyada başarıya götüren sebepler şöyle anlatıldı:
“Gösterişli prodüksiyon kalitesi, iyi görünümlü oyuncular ve çoğu zaman imkânsız aşkları konu alan sürükleyici dramalar; Osmanlı sarayları ya da Boğaz gibi göz alıcı mekânlarda çekildi ve Orta Doğu, Kuzey Afrika ile Latin Amerika’da izleyicileri cezbetti. Müslüman izleyiciler, alkol içermeyen, cinselliğin ölçülü biçimde işlendiği (bir miktar şiddet kabul edilebilir olsa da) ve baş karakterlerin Müslümanları, birçok ABD ya da Avrupa yapımında olduğu gibi fanatikler yerine kahramanlar olarak tasvir ettiği aile dramalarıyla rahatlayabildi. Latin Amerikalılar ise muhafazakâr toplumsal değerlerin tanıdık geldiği, geniş aileler arasında geçen melodramlardan keyif aldı.”
Medya yöneticileri ve analistlere göre dizi başarısının asıl büyük kısmı, Türkiye’nin son derece rekabetçi televizyon iş modelinin yapısında yatıyordu. Ancak bu modelin artık tehdit altında olduğu belirtiliyor.
Rekabetçi dizi modelinin başarı formülü
Hafta içi akşamlarında Türkiye’nin beş ticari kanalı ile devlet kanalı TRT, birer dizi yayımlıyor. Reklam araları dâhil tipik olarak üç saat süren her dizi, haftada toplam 75 saate varan bir yayın hacmi anlamına geliyor. Bu denli büyük üretim, yayın sonrası sabah açıklanan reyting verileriyle eleniyor. Bu durum başarısız yapımların hızla yayından kaldırılmasına yol açarken yoğun bir rekabet ortamı yaratıyor. Başarılı olan yaklaşık yüzde 60’lık kısım için ise uluslararası satışlar ek ve saf kâr anlamına geliyor.
Avrupalı medya yöneticisinin hesabına göre yılda sekiz başarılı dizi varsayımı, “yurt dışına saat başına 100 bin dolardan satılan yılda bine yakın saatlik program” demek olabiliyor.
FT’nin haberine göre, bugün Türkiye’deki yüksek enflasyon, reklam gelirlerinin değerini düşürdü. Bu gelirler artık bir bölümün yapım maliyetinin ancak yarısını karşılayabiliyor. Bu durum, daha dar bir yapım hattına, daha az risk alınmasına ve bir hite dönüşme ihtimalinin azalmasına yol açtı.
Sektör danışmanı Burhan Gün, “Bu bir kısır döngü. Üretim yüksek olduğunda yeni yetenekler ve yeni senaryolarla denemeler yapabilirsiniz. Ancak bir dizi maliyetini karşılayamadığında herkes güvenli formatlara yöneliyor” dedi.
Bu durum herhangi bir yapımın hayata geçebilmesi için önceden yapılan yurt dışı satışlarını zorunlu hâle getirdi. Öte yandan yüksek yapım maliyetleri, Orta Doğu, Kuzey Afrika ve Latin Amerika dâhil olmak üzere yurt dışında artan drama üretimi karşısında dizilerin rekabet etmesini zorlaştırıyor.
