Türkiye Fizyoterapistler Derneği, öğrencilerde ağır yük taşıma alışkanlığının erken yaşta bedensel şikayetlere yol açtığını belirterek aileleri uyardı. Sağlık Bakanlığı rehberlerine göre çanta ağırlığının çocuğun kilosunun yüzde 10’unu geçmemesi gerektiği vurgulandı.
Türkiye Fizyoterapistler Derneği, öğrencilerin omuzlarına binen ağır yüklerin fiziksel gelişimi olumsuz etkilediğine dikkat çekerek okul çantası seçimi ve taşıma alışkanlıklarına ilişkin uyarı ve önerilerini paylaştı. Uzmanlar, bilinçsiz çanta seçimi ve hatalı kullanımın çocuklarda duruş bozukluğu gibi kalıcı rahatsızlıklara dönüşebileceğini belirtti.
İdeal çanta ağırlığı: Vücut ağırlığının yüzde 10’u
Sağlık Bakanlığı rehberlerine göre öğrencinin sırtında taşıdığı yükün, kendi kilosunun yüzde 10 seviyesini geçmemesi gerekiyor. Örnek olarak 40 kilogram olan bir öğrencide ideal üst sınır 4 kilogram olarak ifade ediliyor. Genel tıp kuralları çerçevesinde 12 yaş altı için en çok 4 kilogram, 12-15 yaş arası için maksimum 5 kilogram öneriliyor, bu sınırların kısa mesafeli yürüyüşler için geçerli olduğu, uzun mesafede riskin artabileceği belirtiliyor.
Gelişim çağında risk artıyor: Bel-sırt ağrısı, skolyoz ve kifoz
Karar’da yer alan habere göre, uzman değerlendirmelerinde 8-18 yaş aralığındaki öğrencilerin iskelet sisteminin gelişmeye devam ettiği, kapasiteyi aşan yüklerin bel, sırt ve omuz bölgesinde kronik ağrıya yol açabildiği kaydedildi. Skolyoz ve kifoz gibi eğriliklerin fazla baskıyla ilerleyebileceği, omuz bölgesindeki baskının uyuşma ve kas spazmını tetikleyebileceği, göğüs kafesine binen yükün ise nefes alışverişini zorlaştırabileceği uyarısı yapıldı. Okullarda kişisel dolapların bulunmamasının kitapların her gün taşınmasına neden olduğu da vurgulandı.
Çanta seçimi: Hafif materyal, doğru boy, destekli askı
Riskleri azaltmak için boş ağırlığı düşük, hafif kumaşlardan üretilen modellerin tercih edilmesi önerildi. Metal aksesuar ve kalın kaplamaların çantanın kendi ağırlığını artırdığı belirtilirken, çantanın alt kısmının bel hizasının en fazla 5 santimetre yukarısında bitmesi gerektiği ifade edildi. Omuz askıları ve sırta temas eden bölümün yumuşak süngerle desteklenmesi, büyük yaştakiler için belden bağlamalı kemerlerin yük dağılımını dengeleyebileceği, düz zeminli güzergâhlarda tekerlekli seçeneklerin alternatif olabileceği kaydedildi.
Kullanım kuralları: Tek omuz taşımayın, ağır kitapları sırta yakın yerleştirin
Uzmanlar, en ergonomik tasarımın bile hatalı kullanımda zarar verebileceğini belirterek çantanın mutlaka çift omuzda taşınması ve tek omuz kullanımından kaçınılması gerektiğini vurguladı. Askıların çantanın sırta tam oturacağı şekilde ayarlanması, ağır kitap ve defterlerin sırta en yakın bölmeye konması, çantanın yerden alınırken dizlerin bükülmesi ve iki elle kaldırılması önerildi. Ailelere, haftada bir çantanın boşaltılıp gereksiz eşyaların ayıklanması ve çocuklara doğru taşıma alışkanlığının düzenli olarak hatırlatılması tavsiye edildi.
Şikâyet varsa ne yapılmalı?
Çocuk sırtta, belde veya omuzda ağrıdan söz ettiğinde çanta ağırlığının acilen kontrol edilmesi gerektiği belirtildi. Omuzlarda kızarıklık ya da derin baskı izleri görülmesi halinde günde iki kez kısa süreli buz kompresi uygulanabileceği, ağrı geçmiyorsa, hareket kısıtlılığı, uyuşma veya duruşta belirgin bozulma varsa gecikmeden uzmana başvurulmasının önemli olduğu ifade edildi. Aile, okul ve öğrenci iş birliğiyle taşıma kaynaklı sorunların önlenebileceği vurgulandı.
