Bulgaristan eski Dışişleri Bakanı Nadezhda Neynsky, Karadeniz’de yaşanan insansız hava aracı hareketliliğinin ülkesinin Münhasır Ekonomik Bölgesi’ne eriştiğini ve ulusal güvenliği tehdit ettiğini belirterek müttefikler arasında istişare öngören NATO Antlaşması’nın 4. maddesinin ivedilikle işletilmesi yönünde çağrıda bulundu.
Bölgedeki gelişmelerin Sofya için kritik bir seviyeye ulaştığını dile getiren deneyimli diplomat, ittifak mekanizmalarının işletilmesini istedi:
ülkesinin NATO Antlaşması’nın 4. maddesi uyarınca müttefikleriyle istişare talep etmek için tam ve haklı gerekçelere sahip olduğunu belirtti. 4. maddenin doğrudan 5. maddeyi tetiklemediğini hatırlatan deneyimli diplomat, Karadeniz’deki durumun artık uzak bir dış çatışma olarak görülemeyeceğini ve güvenlik endişelerinin NATO masasına taşınması gerektiğini ifade etti.
İHA Saldırıları ve Bölgesel Güvenlik
Deniz ticareti ve seyrüsefer emniyetinin ülke ekonomisini yakından ilgilendirdiğini hatırlatan eski bakan, sahadaki olaylara ilişkin şu görüşü aktardı:
son olaylarda kullanılan İHA’ların kaza sonucu değil, kasıtlı bir provokasyon ve hedefli bir saldırı amacıyla gönderildiğini savundu. Rusya’nın bu tür eylemlerle bölge ülkelerinde korku iklimi yaratarak iç tartışmaları alevlendirmeyi hedeflediğini belirten eski bakan, korkuyla alınan kararların tehlikesine işaret etti.
NATO’nun 4. ve 5. Maddeleri Arasındaki Fark
Kuzey Atlantik Antlaşması’nın 4. maddesi, bir üye ülkenin sınır bütünlüğü, siyasi bağımsızlığı veya güvenliği risk altına girdiğinde müttefiklerin resmi müzakere yürütmesini sağlayan diplomatik bir danışma mekanizmasıdır. Doğrudan askerî müdahale şartı koşmayan bu madde, kriz anlarında stratejik ve siyasi ortak duruş belirlenmesini amaçlar.
İttifakın 5. maddesi ise bir üyeye yapılan silahlı saldırıyı tüm üyelere yapılmış sayarak doğrudan kolektif savunma ve ortak askerî harekat sürecini devreye sokmaktadır.
Sofya yönetiminin sürece dair tutumunu da değerlendiren Neynsky, güvenlik tedbirlerinin şeffaf biçimde paylaşılması gerektiğine dikkat çekti:
Ulusal Güvenlik Danışma Konseyi’nin toplanmakta geciktiğini vurguladı ve kamuoyunun sadece İHA’ların kime ait olduğunu değil, benzer olayların tekrarlanmaması için hangi somut güvenlik tedbirlerinin alındığını duyması gerektiğini ifade etti.
