Kapalı mekanlarda geçen modern yaşam alışkanlıkları ve yetersiz güneş ışığı alımı sebebiyle D vitamini eksikliği yaygınlaşırken, yapılan araştırmalar bu durumun kemik hastalıklarından kanser türlerine kadar birçok sağlık problemine zemin hazırladığını ve bilinçsiz takviye kullanımının zehirlenmeye yol açabileceğini gösteriyor.
İnsan bedenindeki D vitamininin yüzde 90 ila 95’lik bölümü doğrudan güneş ışınları vasıtasıyla sentezlenirken, yalnızca yüzde 5 ila 10’luk kısmı somon ve sardalye gibi yağlı balıklar, yumurta sarısı, tereyağı, süt, yulaf, maydanoz ile brokoli gibi gıdalardan elde ediliyor. Beslenme yoluyla bu ürünler ne kadar tüketilirse tüketilsin, doğrudan güneşe maruz kalınmadığı sürece bedenin gereksinim duyduğu seviyelere ulaşılamıyor.
Eksikliğin Tetiklediği Hastalıklar ve Biyolojik Etkileri
Organizmada bir hormon şeklinde işlev gören D vitamini, bağırsaklardan kalsiyum emilimini artırarak fosfor dengesini kuruyor, kemik mineralizasyonunu temin ediyor ve sinir ile kas sisteminin fonksiyonlarını idare ediyor. Yetersizliği halinde kemiklerde mineral bozukluğuna yol açan osteomalazi tablosu ile osteoporoz olarak adlandırılan kemik erimesi gelişiyor.
Çalışmalar, eksikliğin multipl skleroz, romatoid artrit, Crohn hastalığı, Tip 1 diyabet ile meme, bağırsak ve prostat kanserlerine yatkınlığı artırdığını ortaya koyuyor. Hayvanlar üzerinde yürütülen deneyler ise yetersiz güneş temasının pankreastaki insülin salgısını bozup insülin direnci ve obeziteye yol açtığını, aynı zamanda üreme mekanizmasını olumsuz etkileyerek doğurganlığı düşürdüğünü gösteriyor.
Yağda çözünen bir yapıya sahip olan D vitamininin hekim kontrolü dışında gelişi güzel alınması toksik etki yaratabiliyor. Damar ve böbreklerde kalsiyum birikmesine bağlı olarak kabızlık, bulantı, kusma, ritim bozukluğu, kas ile kemik ağrıları ve böbrek yetmezliği tablosu oluşabiliyor; aşırı yüksek dozlar hayati risk barındırıyor.
Seviyelerin yılda en az bir defa tahlille incelenip tedavinin doktor gözetiminde planlanması gerekirken, doğal korunma için koruyucu krem sürmeksizin haftada en az 3-4 gün, kol içleri ve bacakların ön kısımlarının 15-20 dakika doğrudan güneş ışığına tutulması öneriliyor.
