Sindirim sisteminin düzenli çalışması genel vücut sağlığının temel göstergeleri arasında yer alırken, uzmanlar haftada üç kereden günde üç kereye kadar olan dışkılama aralığını normal kabul ediyor. Bristol Görsel Dışkı Ölçeği üzerinden değerlendirilen dışkı yapısı ve sıklığı; beslenme alışkanlıkları, fiziksel hareketlilik ve tüketilen sıvı miktarına göre şekilleniyor.
Toplumda her gün en az bir defa büyük tuvalete çıkılması gerektiği yönündeki yaygın inanışın aksine, tıbbi değerlendirmeler daha esnek bir takvimi olağan karşılıyor. Bireyin aldığı kalori miktarı, boyu, kilosu ve günlük su tüketimi boşaltım periyodunu doğrudan etkiliyor. Sağlık otoriteleri açısından asıl belirleyici kriteri ise dışkının rengi, formu ve kıvamı oluşturuyor.
Bristol Görsel Dışkı Ölçeği ve Sağlık Göstergeleri
Tıp dünyasında referans kabul edilen Bristol Görsel Dışkı Ölçeği, dışkı formlarını yedi ayrı kategoride sınıflandırıyor. Bu cetvele göre tip 3 ve tip 4 formları ideal sindirim faaliyetini simgelerken; tip 1 ile tip 2 kabızlığa, tip 5 yetersiz lif alımına, tip 6 ve tip 7 ise ishal tablosuna işaret ediyor.
Genel Cerrahi ve Proktoloji Uzmanı Op. Dr. Levent Tezcan, ölçek dışındaki akut durumlara ilişkin değerlendirmede bulundu:
nerdeyse tamamı sulu bir kıvamda olan; köpüklü, sümüklü, pis kokulu ve fışkırır tarzda çıkan bu dışkı örneği sıklıkla yoğun alkol alımları veya çeşitli ilaç kullanımları sonucu görülüyor ve en kısa sürede tıbbi destek alınmasını gerektiriyor.
Gastroentoloji Uzmanı Dr. Sophie Balzora ise boşaltım alışkanlıklarına dair şu açıklamayı yaptı:
kişi herhangi bir sindirim problemi yaşamıyorsa ve günde üç defadan, üç günde bire varan sıklıkla tuvalete çıkıyorsa, bunun normal olarak kabul edildiğini belirtiyor. Tuvalete çıkma sıklığının ne yediğimizden ne kadar egzersiz yaptığımıza; hatta uyku miktarımıza kadar pek çok değişkene bağlı olduğunu belirten Dr. Balzora, hormonal değişimlerin ve kullanılan ilaçların da kısa ya da uzun vadeli olarak boşaltım sisteminde değişikliğe yol açtığını belirtiyor.
Kabızlık Nedenleri ve Önerilen Önlemler
Beslenme tarzında lif eksikliği, yetersiz sıvı alımı, aşırı süt ve şeker tüketimi, hareketsiz yaşam, tuvalet ihtiyacını erteleme ve bazı ilaçların kullanımı tip 1 ve tip 2 dışkılamaya yol açabiliyor. Sorunun aşılması için uzmanlar lif oranı yüksek besinlerin tüketilmesini, günde ortalama 1,5-2 litre su içilmesini ve hekim kontrolü olmaksızın laksatif kullanılmamasını öneriyor.
Tahıllar, sebzeler ile kuru kayısı, incir ve mürdüm eriği gibi lifli besinlerin tüketilmesi
Sıvı alımının artırılması ve çorba türü gıdalara ağırlık verilmesi
Elma, üzüm, avokado, ıspanak, pırasa ve baklagillerin öğünlere dahil edilmesi
İhtiyaç hissedildiği an tuvalete gidilerek erteleme yapılmaması
İshal Tablosu ve Risk Faktörleri
Vücutta ciddi su, mineral ve vitamin kaybına neden olan tip 6 ve tip 7 dışkılama, ertelenmemesi gereken sindirim problemleri arasında bulunuyor. Kalın bağırsakta bakteri üremesi, yetersiz lif alımı, aşırı yağlı gıdalarla beslenme, sindirim sistemi rahatsızlıkları ile kronik kaygı ve stres ishalin başlıca sebepleri arasında sıralanıyor.
