İleri Teknoloji ve Toplum Enstitüsü’nün raporuna göre yapay zekâ sistemleri Türkçe metinleri daha fazla “token”a böldüğü için, aynı işlem Türkçe yapıldığında maliyetin İngilizceye göre yüzde 122’ye varan oranlarda arttığı öne sürüldü. Çalışmada, bazı modellerde Türkçe kullanımın fiyat-performans dengelerini değiştirdiği ve Türkçe komutlarda güvenlik filtrelerinin daha zayıf çalışabildiği iddia edildi.
İleri Teknoloji ve Toplum Enstitüsü’nün yayımladığı “Yapay Zeka’da Türkçe Vergisi (The Turkish Token Tax)” başlıklı araştırmada, yapay zekâ hizmetlerinin token bazlı fiyatlandırmasının Türkçe kullanan kurum ve bireyler için ek maliyet yarattığı öne sürüldü. Çalışma, Mutlu Doğuş Yıldırım imzasıyla yayımlandı.
Rapora göre yapay zekâ modelleri metinleri “token” adı verilen parçalara ayırarak işliyor. İngilizce kelimelerin çoğu daha az token’a bölünürken, Türkçenin eklemeli yapısı nedeniyle aynı anlamın daha fazla token tükettiği belirtildi. Token başına ücretlendirme uygulandığı için, bu farkın maliyete yansıdığı kaydedildi.
Gizli maliyetler
Cumhuriyet’in aktardığına göre, araştırmada 9 büyük model üzerinde 5 bin 228 deneme yapıldığı, Türkçe metinlerin İngilizceye kıyasla “çıktı token” tüketimini yüzde 85’e kadar artırabildiği, “girdi” tarafındaki farkın ise yüzde 122’ye kadar çıkabildiği aktarıldı. Raporda ayrıca, kâğıt üzerinde “daha ucuz” görünen bazı modellerin Türkçe kullanımda daha pahalı hâle gelebildiği, örnek olarak GPT-5-mini’nin Türkçede Gemini 2.5 Flash’a göre yüzde 15,8 daha yüksek maliyete çıkabildiği belirtildi.
)
Türkçede daha zayıf güvenlik
Çalışmanın “güvenlik asimetrisi” başlığı altında, güvenlik ve telif filtrelerinin Türkçede daha zayıf çalışabildiği iddia edildi. Raporda verilen örnekte, bir modelin telifli bir eserin giriş cümlesini İngilizce talepte reddettiği, benzer isteğe Türkçe yanıt verirken aynı uyarıyı üretmeyebildiği ifade edildi.
Yıldırım, çözüm için daha verimli tokenizasyon yöntemleri ve “adil fiyatlandırma” tartışmasını gündeme getirirken, karakter bazlı ücretlendirme gibi seçeneklere işaret etti. Raporda, Türkiye’nin yerli dil modelleri geliştirmesinin maliyet ve güvenlik açısından önem taşıdığı da vurgulandı.
