Toplumun Keşfi: 12 Bin Yıl Önce Göbeklitepe ve Taş Tepelerde Yaşam sergisinin açılışı, Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy’un katılımıyla Berlin’de gerçekleşti.
Programa Almanya Kültür ve Medyadan Sorumlu Devlet Bakanı Wolfram Weimer,Türkiye Cumhuriyeti Berlin Büyükelçisi Gökhan Turan, Alman Arkeoloji Enstitüsü Başkanı Friederike Fless, sergi fotoğraf sanatçısı Isabel Muñoz, Taş Tepeler Projesi Başkanı Necmi Karul ve Ön Asya Müzesi Direktörü Barbara Helwing de katıldı.
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, “12 bin yıllık geçmişiyle Göbeklitepe ve Taş Tepeler’de ortaya çıkarılan bu keşifler, insanlık tarihinin aşamalarını yeniden yorumlamamızı sağlamaktadır” diyerek, Berlin’de açılışı gerçekleştirilen sergiyle Göbeklitepe ve Taş Tepeler’in binlerce yıllık geçmişini Berlin’le buluşturdu.
Sergiyle insanlık tarihinin en erken sayfalarından birine birlikte tanıklık edildiğini ifade eden Ersoy, Göbeklitepe ve Taş Tepeler üzerinden insanlığın ortak geçmişine ait bir mirasın ziyaretçilere sunulduğunu dile getirdi.
Berlin Göbeklitepe Sergisi
Arkeoloji ortak hafızayı görünür kılıyor
Modern dünyanın bilimsel ve teknolojik ilerlemesine rağmen geçmişin hala insanlığa öğretecek büyük dersler barındırdığını söyleyen Ersoy, Türkiye’de yürütülen arkeolojik çalışmaların bu kapsamda yer aldığını belirtti.
Göbeklitepe’yi de kapsayan Taş Tepeler Projesi’nin bugüne kadar bilinen birçok bilgiyi kökten değiştirdiğini dile getirerek şöyle konuştu:
“Medeniyet kavramının filizlendiği ve Bereketli Hilal olarak bilinen coğrafyanın Türkiye sınırları içinde kalan bölümünde, özellikle Şanlıurfa ve çevresinde, insanlığın yönünü belirleyen en önemli değişim ve dönüşümlerin yaşandığı ortaya çıkmıştır. Neolitik Çağ’da, avcı-toplayıcı yaşam biçiminden yerleşik hayata ve besin üretimine geçiş sürecinin en erken izleri, 12 bin yıllık geçmişiyle Göbeklitepe ve Taş Tepeler adı altındaki yerleşim alanlarında keşfedilmiştir. Yalnızca tarımın değil mimarinin, heykeltıraşlığın, inanç sistemlerinin ve toplumsal örgütlenmenin de sanıldığından çok daha erken bir tarihte geliştiğini ortaya koyan bu keşifler, insanlık tarihinin bu aşamalarını yeniden yorumlamamızı sağlamaktadır.”
Berlin Göbeklitepe Sergisi
Neolitik toplumların izleri
Sergide yer alan eserlerin, Neolitik Çağ insanının dünyayı algılayış biçimini, doğayla kurduğu ilişkiyi ve toplumsal yapısını anlamaya olanak tanıdığını vurgulayan Ersoy, Göbeklitepe, Karahantepe ve Sayburç gibi alanlardan elde edilen buluntuların sembolik düşüncenin, ortak ritüellerin, kamusal yaşamın ve karmaşık toplumsal yapıların tarım toplumlarından çok daha önce ortaya çıktığını gösterdiğini dile getirerek Neolitik insanın heykeltıraşlıktaki ustalığını yansıtan örneklerin yanı sıra günlük yaşamı, ritüelleri ve sembolik dünyayı anlatan çok sayıda eserin sergide yer aldığını aktardı.
Bakan Ersoy 2021 yılında hayata geçirilen Taş Tepeler Projesi’nde, çok sayıda Türk ve yabancı akademik kurumun yer aldığı uluslararası bilimsel iş birliği ağıyla çalışmaların sürdürüldüğünü söyledi. Bu yönüyle Taş Tepeler’in ülkeler arasında kurulan bilimsel diyaloğa hizmet ettiğini vurguladı.
Berlin Göbeklitepe Sergisi
Kongreler, sergiler ve uluslararası tanıtım
UNESCO Dünya Mirası Listesi’nde yer alan Göbeklitepe’nin yanı sıra Taş Tepeler Projesi’nin uluslararası bilinirliğinin artırılmasının önemine dikkat çeken Ersoy, bu doğrultuda somut adımlar atıldığını ve atılmaya devam edildiğini açıklayarak şu detayları paylaştı:
“İlk kez 2024 yılında Şanlıurfa’da, 64 ülkeden 487 kurumu temsil eden 1.000’i aşkın bilim insanının katılımıyla ‘Dünya Neolitik Kongresi’ni gerçekleştirdik. Bölgede çalışmalar yapan kazı ve araştırma ekiplerimiz tarafından dünyanın farklı ülkelerinde 100’ü aşkın konferans verildi. Bu sergide de önemli eserleri yer alan ünlü fotoğraf sanatçısı Sayın Isabel Munoz tarafından İstanbul, Ankara ve Madrid’de sergiler düzenlendi. Kıymetli çalışmalarıyla sergimize değer katan Sayın Munoz’a bir kez daha teşekkür ediyorum. Yine bu sergimiz de Taş Tepeler projesi kapsamında elde edilen bilimsel verilerin geniş kitlelerle paylaşılması yönündeki kararlılığımızın önemli adımlarından birini oluşturmaktadır. 2024–2025 yılları arasında Roma’nın ihtişamlı yapısı Kolezyum’da düzenlenen “Göbeklitepe: Kutsal Bir Yerin Gizemi” sergisinin gördüğü yoğun ilgi, bu mirasın evrensel niteliğini bir kez daha ortaya koymuştur. Şimdi Berlin’de, aynı hikayeyi Avrupa’nın diğer bir kültür başkentinde ve yeni bir perspektifle paylaşmanın mutluluğunu yaşıyoruz.“
Önümüzdeki yıllarda Taş Tepeler temalı sergiler için Birleşik Krallık, Japonya ve Fransa’daki kurumlarla görüşmelerin sürdüğünü de aktaran Ersoy, bu sürecin devam edeceğini kaydetti.
Almanya ile Türkiye arasında kültür, bilim ve arkeoloji alanlarında uzun yıllara dayanan bir iş birliği geleneği bulunduğunu vurgulayan Ersoy, 1929 yılında İstanbul’da kurulan Alman Arkeoloji Enstitüsünün Türkiye’de önemli araştırmalara imza attığını söyledi.
Ersoy, Anadolu arkeolojisine dair araştırmalar yürüten Prof. Dr. Klaus Schmidt’i ve Alman Arkeoloji Enstitüsü eski Müdürü Harald Hauptmann’ı saygıyla andı.
Berlin Göbeklitepe Sergisi
Sergide yer alan eserler insanlık ve medeniyet tarihi açısından olağanüstü bir öneme sahip
Bakan Ersoy, Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Berlin Devlet Müzelerine bağlı Vorderasiatisches Museum iş birliğiyle hazırlanan sergi için Almanya Kültür ve Medya Bakanı Wolfram Weimer’e, Prof. Dr. Barbara Helwing ve ekibine teşekkür etti.
Almanya Federal Hükûmeti Kültür ve Medyadan Sorumlu Devlet Bakanı Wolfram Weimer, serginin açılışında yaptığı konuşmada, serginin Türkiye dışında Müze Adası’nda sergilenmesinden duyduğu memnuniyeti dile getirerek, Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy’a ve emeği geçenlere teşekkür etti.
Weimer ayrıca, açılış öncesinde Bakan Ersoy ile bir araya geldiklerini belirterek, görüşmede arkeoloji alanında geleceğe dönük ortak çalışmaların ele alındığını söyledi.
