İngiltere’de bir televizyon programına katılan 30 yaşındaki Charlotte Johnstone, 7-8 yaşlarında soğuk algınlığı için kullanmaya başladığı burun spreyini 23 yıldır bırakamadığını anlattı. İngiltere’de sağlık ve eczacılık çevreleri de dekonjestan spreylerin yanlış kullanımının “geri tepme tıkanıklığına” ve kalıcı hasarlara yol açabileceği uyarısı yaptı.
23 yıldır sprey kullanıyor: “Yanımda olmayınca panik atak yaşıyorum”
Charlotte Johnstone, çocukken spreyi sıktığında burnunun açılmasının verdiği “taze nefes” hissine bağlandığını, bugün ise günde 8 kez sprey kullandığını söyledi. Sprey yanında olmadığında kalp çarpıntısı ve panik atak yaşadığını anlatan Johnstone, gece yarısı sprey bulmak için saatlerce araba sürdüğünü, şişeler bitince son damlaları birleştirmeye çalıştığını da dile getirdi.
“Geri tepme tıkanıklığı” nedir?
Hürriyet’in aktardığına göre, tıpta “Rinitist Medikamentoza” olarak bilinen “rebound” (geri tepme) tıkanıklığının, dekonjestan burun spreylerinin uzun süreli kullanımıyla ortaya çıktığı belirtildi. Programa katılan Eczacı Sanjeev Panesar, spreylerin ilk kullanımda damarları büzerek rahatlama sağladığını; 7 günden fazla kullanımda vücudun bu etkiye alıştığını ve aynı rahatlama için daha fazla sprey istemeye başladığını anlattı. Sprey bırakıldığında ise vücudun “aşırı tepki” verip damarları daha fazla genişleterek tıkanıklık hissini artırabildiği ifade edildi.
Hangi spreyler riskli?
Uzmanlar, bu riskin özellikle oksimetazolin ve ksilometazolin içeren dekonjestan spreylerle ilişkili olduğuna dikkat çekti. Tuzlu su (serum fizyolojik) veya steroidli spreylerin ise bu tür bir bağımlılığa yol açmadığı vurgulandı.
RPS araştırması: “Uyarılar yeterince anlaşılmıyor”
Kraliyet Eczacılık Derneği’nin (RPS) aktarılan araştırmasına göre eczacıların yüzde 60’ı, hastaların bu spreylerin uzun süre kullanılmaması gerektiğinden habersiz olduğunu düşünüyor. Kullanıcıların beşte birinin de 7 günlük kullanım sınırını aştığı belirtiliyor. Johnstone ise kutularda “X günden fazla kullanmayın” uyarısı bulunduğunu ancak “neden” kullanılmaması gerektiğinin yeterince açıklanmadığını savundu.
Çıkış yolu: Kademeli bırakma ve daha güçlü tedavi
Uzmanlar, birçok hastanın spreyi kademeli azaltarak bırakabildiğini; uzun süreli vakalarda ise burnun iyileşmesi için daha güçlü ve steroid bazlı spreylerle tedavi gerekebileceğini belirtti. Bazı mağdurların uyarıların ambalaj üzerinde daha görünür hale getirilmesini, bazılarının ise dekonjestan spreylerin reçeteyle satılmasını talep ettiği aktarıldı.
