Nadir görülen bir demans türüne sahip 68 yaşındaki bir erkek, belirli bir savaş uçağının motor sesine karşı yoğun bir hayranlık geliştirdi. Uzmanlar, bu durumun “sağ temporal varyant” olarak adlandırılan yeni bir demans alt tipine işaret edebileceğini belirtiyor.
NTV’den Çağla Üren’in haberine göre, yeni yayımlanan bir vaka çalışması, nadir görülen bir demans türüne sahip 68 yaşındaki bir erkeğin belirli bir motor sesine karşı yoğun bir hayranlık geliştirdiğini ortaya koydu. Araştırmacılar, bu bulgunun yakın zamanda tanımlanan bir demans sendromunun önemli bir özelliğine işaret edebileceğini söylüyor.
Demans, günlük yaşamı etkileyecek kadar ciddi bilişsel sorunları tanımlamak için kullanılan genel bir terim. En yaygın tür olan Alzheimer hastalığı genellikle hafıza kaybıyla ilişkilendirilse de, farklı demans türleri farklı semptomlara yol açabiliyor. Bunlardan biri olan frontotemporal demans ise çoğunlukla 65 yaşından önce ortaya çıkıyor ve beynin alın bölgesinin arkasında ve kulakların üzerinde bulunan frontal ve temporal lobları etkiliyor. Bu beyin bölgeleri; kişilik, davranış, planlama, problem çözme, dil, bilgi işleme ve sesleri anlama gibi birçok işlevde rol oynuyor. Bu nedenle hastalık genellikle davranış veya dil becerilerinde değişimlerle kendini gösteriyor.
Frontotemporal demansın üç ana türü bulunuyor:
– Davranışsal varyant (kişilik ve davranış değişimleri)
– Akıcı olmayan varyant (konuşma üretiminde zorluk)
– Semantik varyant (kelime ve anlam bilgisinde bozulma)
Ancak bazı araştırmacılar, dördüncü bir türün de var olabileceğini düşünüyor.
Motor sesine karşı beklenmedik hayranlık
Araştırmacıların “CP” olarak adlandırdığı 68 yaşındaki hasta, Spitfire savaş uçaklarının motor seslerine karşı sıra dışı bir ilgi geliştirdi.
Eşi, bu davranışı demans teşhisinden yaklaşık iki yıl önce fark etti. Bir havaalanına yakın yaşayan CP, eski savaş uçakları evlerinin üzerinden geçtiğinde yaptığı her işi bırakıp dışarı koşuyor, uçaklara el sallıyor ve motor seslerini duyduğunda mutluluktan gözyaşı döküyordu. Hastalık öncesinde böyle bir ilgisi hiç olmamıştı.
İlginç olan ise bu ilginin son derece spesifik olmasıydı. CP diğer uçak seslerine tepki vermiyor, genel olarak uçaklara ya da araçlara özel bir merak göstermiyordu.
Bunun yanında kuş seslerinden ve tiz sesli insanlardan rahatsız olmaya başlamıştı. Müzik konusunda da aşırı seçici hale gelerek cover parçaları sevmiyor, yalnızca orijinal kayıtları tercih ediyordu.
Kişilik değişimi yaşadı
Motor seslerine duyduğu ilginin başlamasından birkaç yıl önce CP’de belirgin kişilik değişimleri ortaya çıktı. Daha sinirli ve huysuz hale geldi, çevresine karşı duygusal olarak uzaklaştı ve sosyal davranışlarını kontrol etmekte zorlanmaya başladı. Örneğin ailede yaşanan bir ölüme kayıtsız kalması veya konuşan insanların sözünü sık sık kesmesi, hastalık öncesinde hiç göstermediği davranışlardı. Ayrıca mizah anlayışını kaybetti, tatlı yiyeceklere düşkünlük geliştirdi, satranç ve kelime bulmacalarına takıntılı hale geldi. Dikkat çekici biçimde hafızasında veya dil yetilerinde belirgin bir sorun görülmedi.
Yeni bir tür olabilir
Belirtilerin başlamasından yaklaşık beş yıl sonra CP’ye davranışsal varyant frontotemporal demans teşhisi kondu. Ancak araştırmacılar hastanın aslında “sağ temporal varyant” olarak adlandırılan daha yeni bir alt tipe sahip olduğunu düşünüyor.
Bu isim, beyin dokusu kaybının çoğunlukla sağ temporal lobda görülmesinden geliyor. Bu bölge özellikle sosyal ipuçları gibi sözsüz bilgileri anlamada ve kavramlara anlam yüklemede önemli rol oynuyor. Beyin taramaları, CP’nin bu bölgesinde ciddi doku kaybı olduğunu gösterdi.
