Uzmanlar cinsel uyarılmanın tüm insanlarda kendini farklı şekillerde gösterebileceğini, fiziksel semptomlarının ise kadınlar ve erkeklerde farklı olabileceğini anlattı.
Cinsel uyarılma aniden kendiliğinden ortaya çıkabilir ya da duyusal uyarım, anı, fantezi veya duygusal bağa yanıt olarak gelişebilir. The Guardian, farklı tahrik olma biçimlerini inceledi.
Cinselliğin fizyolojisini ciddiye alan ve bu konuya yönelik tabuları yıkan ilk bilim insanları, 1950’lerde çalışmalarına başlayan (ve 1971’de evlenen) seksologlar William Masters ve Virginia Johnson oldu.
Yorkshire merkezli pratisyen hekim ve klinik seksolog Dr Angela Wright, Master ve Johnson’ın çalışmalarıyla ilgili“Dört aşamalı model olarak bilinen yaklaşımı ortaya koydular; buna göre beden uyarılır, bir plato evresine ulaşır, orgazm yaşanır ve ardından başlangıç seviyesine geri dönülür” diyor.
Ancak Wright’a göre bu model, seksi isteme hâlinden hiç bahsetmiyordu. Wright değerlendirmesine şöyle devam ediyor: “Sanki gökten düşmüş gibi; sürece eşlik eden herhangi bir arzu yokmuş gibi. Bu nedenle sonraki modeller şu soruyu sordu: İnsanların seks istemesini sağlayan nedir? Ve tipik olarak gördüğümüz şu: Erkek bedenlerinde arzu genellikle açlık gibi deneyimlenir; ancak kadın bedenlerinde, özellikle uzun süreli ilişkilerde, zamanın yüzde 75’inde bu durum daha çok süpermarkete girip ekmek kokusunu alarak yemek istediğini fark etmek gibidir”
Başka bir deyişle, arzumuzun bir kısmı kendiliğinden ortaya çıkıyor gibi görünürken, bir başka kısmı çevresel ipuçlarına yanıt verir. Bu ipuçlarının bazılarına, onları bir “ödül” anısıyla ilişkilendirdiğimiz için tepki gösteririz. Bu yanıtın bir bölümü hormonaldir. Yani testosteron ve östrojen seviyeleri seks üzerine ne kadar düşündüğümüzü etkiler.
“Bazıları bedenden önce duygusal uyarıma ihtiyaç duyar”
Uzman hekim ve erkek seks terapisi uzmanı Ben Davis, konuya ilişkin değerlendirmesinde “Görme, dokunma, anı, fantezi ya da duygusal bağdan gelen sinyaller beyindeki limbik sistem ve hipotalamustaki ağları aktive eder ve bu sinyaller sinir sistemi aracılığıyla bedene iletili. Ancak insanlar uyarılmayı farklı biçimlerde deneyimler. Bazıları önce fiziksel duyumları fark eder: sıcaklık, genital bölgede karıncalanma, hızlanan nabız. Bazıları ise beden yanıt vermeden önce zihinsel ya da duygusal uyarıma ihtiyaç duyar. Çoğumuz bu ikisinin arasında bir yerdeyiz. Beden-öncelikli mi yoksa zihin-öncelikli mi olduğunuzu anlamak, daha iyi cinsel deneyimler yaratmanıza yardımcı olabilir” diyor.
University College London Küresel Sağlık Enstitüsü’nde cinsellik alanında doktora araştırması yapan gazeteci Alix Fox ise “Cinsel uyarılma, genellikle varsayıldığı gibi basit ve içgüdüsel bir tepki olmaktan çok daha çok boyutlu ve karmaşık bir süreçtir. Bunu kavramak, libidomuz istediğimiz gibi çalışmadığında ya da bizi şaşırtan yönelimler deneyimlediğimizde kendimize karşı daha anlayışlı olmamıza yardımcı olabilir” diyor.
İlk sinyallerin alınmasının ardından “dinlen ve sindir” sistemi olarak anılan parasempatik sinir sistemi devreye girer ve nitrik oksit salınımını tetikler.
Davis bu durumu şöyle açıklıyor: “Bu, düz kasları gevşetir ve peniste, klitoriste ve vulvada erektil dokulara daha fazla kan akışı sağlar; bu da dolgunlaşma, kayganlaşma ve artan hassasiyete yol açar. Aynı zamanda dopamin gibi nörokimyasallar arzuyu ve motivasyonu desteklerken, oksitosin duygusal bağ ve dokunmayı güçlendirir. Birlikte, bedenin tetikte olma hâlinden çıkarak cinsel yanıtın mümkün olduğu bir duruma geçmesine yardımcı olurlar.”
Kadınlarda ‘tenting’ meydana gelir
Mekaniğin bazı yönleri aynı olsa da, sonrasında ne olacağı sahip olduğunuz anatomiye bağlıdır. Dr Angela Wright, “Kadın bedenlerinde bazen ‘tenting’ olarak adlandırılan bir uyarılma yanıtı vardır; bu süreçte rahim yükselir ve üst vajina penetrasyona yardımcı olmak için genişler” diyor.
Diğer uyarılma türü ise seks yapmayı düşünmeye, istemeye ya da cinsel dokunuşa yanıt olarak ortaya çıkar. Wright, “Bu da bize aslında seks ihtimal dahilinde sinyalini verir ve bedenimiz buna hazırlanır” diyor.
Peniste kan hücum ettiğinde, erektil dokudaki silindirik yapılar şişer; zamanla bu yapılar dış kısımdaki ve kanı boşaltmakla görevli damarları sıkıştırır. Bu da kanın içeride hapsolmasını sağlar ve dokular penetrasyon için yeterince sertleşir. Wright, “Kadın bedenlerinde durum biraz farklıdır. Klitoral ereksiyonun sürmesi için kanın tüm süreç boyunca akmaya devam etmesi gerekir; bu yüzden bazen durumun inişli çıkışlı yaşandığı hissedilir.” diyor.
Nitrik oksidin yanı sıra bu süreçte rol oynayan başlıca nörotransmiterler dopamin, oksitosin, noradrenalin, adrenalin ve asetilkolindir; bunlar arasında, William Masters ve Virginia Johnson’ın dört aşamalı modelinde hangi evrede olunduğuna bağlı olarak sürekli bir denge söz konusudur.
Dopamin motivasyon, arzu ve ödül için önemlidir; adrenalin heyecanı destekler; oksitosin ise özellikle orgazm sonrasında bağlanma ve güven duygusunu güçlendirir. Bir diğer kritik nokta, tüm bunların gerçekleşebilmesi için sempatik sinir sisteminin (“savaş ya da kaç” modu) baskılanmış olması gerektiğidir: Stresli ya da kaygılıysanız, bu sistem biyolojik bir fren gibi davranarak kan damarlarını daraltabilir ve tüm süreci sekteye uğratabilir.
